⇩ PDF herunterladen

Historische Gebäude – 7

erschienen in: Heft 3/2023

 Untitled document
Hi
s
t
o
r
i
s
ch
e
G
e
b
ä
ud
e
i
n
Wi
tt
g
e
n
s
do
rf Te
i
l 7
Wi
e s
chon
i
m
Te
i
l 6
un
serer Be
t
r
a
ch
t
ung
e
n
d
er
Hi
s
t
o
r
i
s
ch
e
n
G
e
b
ä
ud
e
i
n
Wi
tt
g
e
n
s
do
r
f
a
ng
es
p
r
och
e
n
,
wo
lle
n
w
i
r
un
s
nun
i
m
Te
i
l 7
d
e
n
O
b
jek
t
e
n
Scho
k
o
l
a
d
e
nh
a
nd
l
ung
M
a
x
S
t
o
r
ch
,
R
at
h
a
u
s
p
l
at
z
8
,
F
i
l
m
l
i
ch
t
s
p
i
ele
und
B
a
hnho
f
U
n
t
er
w
i
tt
g
e
n
s
do
r
f
zuw
e
nd
e
n
.
Be
g
i
nn
e
n
w
i
r
m
i
t
d
er
Scho
k
o
l
a
d
e
nh
a
nd
l
ung
M
a
x
S
t
o
r
ch
,
R
at
h
a
u
s
p
l
at
z
8
.
A
u
s
a
l
t
e
n
D
o
k
um
e
n
t
e
n
i
s
t
ers
i
ch
t
l
i
ch
,
d
a
ss
um
1
88
7 e
i
n
K
oh
le
nh
ä
nd
ler
K.
F
.
Wi
r
t
h
d
a
s
G
r
und
s
t
üc
k
b
e
wohn
t
e
.
Di
e
I
mmob
i
l
i
e
wu
r
d
e ver
ä
uß
er
t
a
n
e
i
n
e
n
R
.
B
.
B
öhm
e
,
d
i
eser l
i
e
ß
19
0
3 e
i
n
Ne
b
e
ng
e
b
ä
ud
e
m
i
t
e
i
n
er
W
a
s
ch
k
üch
e
und
e
i
n
er
M
a
ler
w
erks
tatt
err
i
ch
t
e
n
.
I
m
J
a
h
r 19
04
-
zu
r
üc
k
g
ere
chn
e
t
a
u
s e
i
n
er
A
nz
e
i
g
e
zum
2
5
-j
ä
h
r
i
g
e
n
Bes
t
e
h
e
n
s
a
ls
A
lle
i
n
verk
ä
u
f
er“ e
i
n
er
L
omm
at
z
s
ch
er
K
eks-
und
N
ud
el
f
a
b
r
i
k
mu
ss
a
uch
M
a
x
S
t
o
r
ch
a
ls
H
ä
nd
ler
a
k
t
i
v
g
e
wo
r
d
e
n
se
i
n
.
Off
e
n
s
i
ch
t
l
i
ch
h
att
e er
d
i
e
o
.
a
.
I
mmob
i
l
i
e er
wo
r
b
e
n
und
l
i
e
ß
a
m
2
4
.
0
7
.
19
0
7
d
a
s
a
l
t
e
W
ohng
e
b
ä
ud
e
a
b
re
i
ß
e
n
.
A
m
g
le
i
ch
e
n
S
ta
ndo
r
t
wu
r
d
e e
i
n
W
ohnh
a
u
s
m
i
t
L
a
d
e
ng
es
ch
ä
f
t
err
i
ch
t
e
t
.
M
a
x
S
t
o
r
ch
er
ö
ff
n
e
t
e
h
i
er se
i
n
Scho
k
o
l
a
d
e
ng
es
ch
ä
f
t
und
l
i
e
ß
a
m
13
.
0
9
.
1927 e
i
n
e
n
A
nb
a
u
a
m
W
ohnh
a
u
s
err
i
ch
t
e
n
.
Q
u
elle
:
S
a
mm
l
ung
L
ohm
a
nn
Wi
e s
chon
ob
e
n
er
w
ä
hn
t
,
s
ch
a
l
t
e
t
e
a
m
19
.
04
.
1929
M
a
x
S
t
o
r
ch
zum
2
5
-
j
ä
h
r
i
g
e
n
Bes
t
e
h
e
n
s se
i
n
es
G
es
ch
ä
f
t
s
i
m
Wi
tt
g
e
n
s
do
r
f
er
W
och
e
nb
l
att
d
i
e
n
a
ch
s
t
e
h
e
nd
e
A
nz
e
i
g
e
:
Q
u
elle
:
Wi
tt
g
e
n
s
do
r
f
er
W
och
e
nb
l
att
N
o
ve
mb
er 1937
A
u
f
G
r
und
d
er
g
r
e
n
Bel
i
e
b
t
h
e
i
t
d
es
M
e
d
i
um
s
Ki
no
fi
l
m
und
e
i
n
er
zu
er
w
a
r
t
e
nd
e
n
g
r
e
n
A
u
sl
a
s
t
ung
s
t
ell
t
e
H
err
K
och
i
m
J
a
h
r 1936
d
e
n
B
a
u
a
n
t
r
a
g
zu
r Er
w
e
i
t
er
ung
d
es
P
l
at
z
a
ng
e
bo
t
es
a
u
f
237 re
gu
l
ä
re
und
4
7
N
o
t
p
l
ät
z
e
d
er
C
e
n
t
r
a
l-
Li
ch
t
s
p
i
ele“
.
Di
eses
V
o
r
h
a
b
e
n
wu
r
d
e
noch
i
m
g
le
i
ch
e
n
J
a
h
r
g
e
n
e
hm
i
g
t
.
A
ller
d
i
ng
s
h
att
e
H
err
H
er
b
er
t
H
a
nd
r
a
c
k e
b
e
n
f
a
lls e
i
n
e
n
B
a
u
a
n
t
r
a
g
zum
NE
U
B
AU
e
i
n
es
Ki
no
s
m
i
t
N
a
m
e
n
„F
i
l
m
s
ch
a
u
g
es
t
ell
t
.
D
a
g
e
g
e
n
er
hob
H
err
K
och
E
i
n
s
p
r
uch
b
e
i
d
er
G
e
m
e
i
nd
ever
w
a
l
t
ung
,
w
e
i
l „
d
a
m
i
t
se
i
n
e
Ex
i
s
t
e
nz
se
h
r
g
e
f
ä
h
r
d
e
t
w
er
d
e
n
r
d
e“
.
Di
e
G
e
m
e
i
nd
ever
w
a
l
t
ung
le
i
t
e
t
e
d
e
n
E
i
n
s
p
r
uch
a
n
d
i
e „Re
i
ch
s
fi
l
m
k
a
mm
er“
w
e
i
t
er
,
d
i
e je
doch
d
e
n
Ne
ub
a
u
d
es
Ki
no
s
g
e
n
e
hm
i
g
t
e
.
H
err
K
och
zog
d
a
r
a
u
f
h
i
n
se
i
n
e
n
B
a
u
a
n
t
r
a
g
zu
r
üc
k
.
N
a
ch
er
t
e
i
l
t
er B
a
ug
e
n
e
hm
i
gung
b
e
g
a
nn
a
m
19
.
A
ugu
s
t
1937
d
a
s
B
a
ug
es
ch
ä
f
t
Wi
r
t
h
&
S
t
e
g
a
u
s
Wi
tt
g
e
n
s
do
r
f
m
i
t
d
e
m
ers
t
e
n
Sp
at
e
n
s
t
i
ch
m
i
t
d
e
n
B
a
u
a
r
b
e
i
t
e
n
.
Bere
i
t
s
a
m
27
.
S
e
p
t
e
mb
er k
onn
t
e
d
a
s s
og
.
„B
a
uh
e
b
e
n
g
e
f
e
i
er
t
w
er
d
e
n
und
a
m
04
.
N
o
ve
mb
er
ö
ff
n
e
t
e
d
i
e
„F
i
l
m
s
ch
a
u
i
h
re
P
f
o
r
t
e
n
.
D
er T
h
e
at
err
a
um
i
n
d
e
n
M
a
ß
e 1
8
,
5
m
L
ä
ng
e x 1
0
,
9
m
Bre
i
t
e x
5
,
5
m
H
öh
e
bo
t
3
00
Bes
uch
er
n
a
u
f
16 Re
i
h
e
n
(
K
l
a
pp
s
t
üh
le)
und
2 Re
i
h
e
n
L
og
e“
a
u
sre
i
ch
e
nd
P
l
at
z
.
Di
e B
ühn
e
i
n
d
e
n
M
a
ß
e
n
6
,
5
m
b
re
i
t
,
4
,
3
m
hoch
und
2
,
3
m
t
i
e
f
k
onn
t
e
n
e
b
e
n
d
er F
i
l
m
v
o
r
f
üh
r
ung
a
uch
noch
a
ls
o
ff
e
n
e B
ühn
e
ver
w
e
nd
e
t
w
er
d
e
n
.
F
ü
r s
a
ub
ere
L
u
f
t
und
a
ng
e
n
e
hm
e Te
mp
er
at
u
re
n
s
o
r
g
t
e e
i
n
e
L
u
f
t
h
e
i
zung
m
i
t
Be-
und
E
n
t
l
ü
f
t
ung
.
D
er
V
o
r
f
üh
rr
a
um
w
a
r
m
i
t
d
er
f
ü
r
d
i
e
d
a
m
a
l
i
g
e
Z
e
i
t
mod
er
n
s
t
e
n
Te
chn
i
k
K
l
a
ng
fi
l
m
-
A
pp
a
r
at
u
r“
,
Z
e
i
ß
-
I
k
on
-
P
r
o
jek
t
i
on
s
a
pp
a
r
at
a
u
s
g
es
tatt
e
t
.
Be
i
e
i
n
er
a
u
f
t
re
t
e
nd
e
n
S
t
r
om
a
b
s
ch
a
l
t
ung
s
o
r
g
t
e e
i
n
e B
att
er
i
e
a
n
l
a
g
e
f
ü
r e
i
n
e N
o
t
b
ele
uch
t
ung
.
Mi
t
b
ere
ch
t
i
g
t
e
m
S
t
o
l
z
ver
w
i
es
d
er
V
er
f
a
sser e
i
n
es
A
r
t
i
kels
i
m
Wi
tt
g
e
n
s
do
r
f
er
W
och
e
nb
l
att
d
a
r
a
u
f,
d
a
ss
,
b
i
s
a
u
f
s
p
e
z
i
elle
G
e
w
erke
(F
i
l
m
t
e
chn
i
k
,
L
u
f
t
h
e
i
zung
)
n
a
h
e
zu
a
lle B
a
u
-
und
w
i
r
i
n
e
i
n
e
m
Be
i
t
r
a
g
zu
r Er
ö
ff
nung
d
er „F
i
l
m
s
ch
a
u
-
Li
ch
t
s
p
i
ele“
i
m
Wi
tt
g
e
n
s
do
r
f
er
W
och
e
nb
l
att
f
o
l
g
e
nd
e
Z
e
i
le
n
:
W
es
t
er
n
Di
e
g
l
o
rre
i
ch
e
n
7“
u
.
a
.
m
i
t
H
o
rs
t
B
uchho
l
z
,
d
er ers
t
e
u
t
op
i
s
ch
e
F
i
l
m
d
er
D
EF
A
D
er s
chw
e
i
g
e
nd
e
S
t
er
n
m
i
t
G
ün
t
er
S
i
mon
,
v
i
ele
wund
er
b
a
re
M
ä
r
ch
e
n
-
und
Ki
nd
er
fi
l
m
e s
ow
i
e
n
i
ch
t
zu
ver
g
esse
n
a
uch
D
EF
A
-F
i
l
m
e
w
i
e „Er
n
s
t
T
h
ä
l
m
a
nn
Sohn
se
i
n
er
K
l
a
sse
m
i
t
G
ün
t
er
S
i
mon
wu
r
d
e
n
g
e
z
e
i
g
t
.
U
n
ver
g
esse
n
s
i
nd
a
uch
d
i
e
gu
t
b
es
uch
t
e
n
Ki
nd
erv
o
rs
t
ell
ung
e
n
a
m
Sonn
ta
gn
a
chm
i
tta
g
.
A
uch
h
i
er l
i
e
f
e
i
n
bun
t
es
P
r
og
r
a
mm
v
on
M
ä
r
ch
e
n
-
und
A
b
e
n
t
e
u
er
fi
l
m
e
n
zu
r Fre
ud
e
d
er j
ung
e
n
Bes
uch
er
.
Fr
a
u
Wi
n
kler le
i
t
e
t
e
d
a
s F
i
l
m
t
h
e
at
er
b
i
s
zu
i
h
re
m
A
u
ss
ch
e
i
d
e
n
i
m
J
a
h
r 19
8
6
.
D
a
n
a
ch
üb
er
n
a
hm
Fr
a
u
M
a
r
go
t
Scho
l
d
t
d
a
s
Ki
no
.
A
m
29
.
11
.
19
8
7 e
nd
e
t
e
d
i
e
Ä
r
a
d
es F
i
l
m
l
i
ch
tt
h
e
at
ers „F
o
r
t
s
ch
r
i
tt
.
D
a
s
G
e
b
ä
ud
e
w
a
r
a
bg
e
w
i
r
t
s
ch
a
f
t
e
t
,
vers
ch
l
i
sse
n
und
k
onn
t
e
nu
r
du
r
ch
e
i
n
e
g
r
undh
a
f
t
e Rek
on
s
t
r
u
k
t
i
on
und
S
a
n
i
er
ung
w
i
e
d
er
i
n
e
i
n
e
n
b
es
p
i
el
b
a
re
n
Z
u
s
ta
nd
verse
t
z
t
w
er
d
e
n
.
Tr
o
t
z
v
i
eler
w
i
d
r
i
g
er
U
m
s
nd
e
g
el
a
ng
d
a
s
W
erk
und
s
o
k
onn
t
e
n
d
er B
ü
r
g
er
m
e
i
s
t
er
S
t
r
öh
er
und
d
er
Di
rek
t
o
r
d
er Be
z
i
rks
fi
l
md
i
rek
t
i
on
K
l
i
er
zum
1
4
.
J
u
l
i
19
88
zu
r Er
ö
ff
nung
d
es rek
on
s
t
r
u
i
er
t
e
n
F
i
l
m
t
h
e
at
ers „F
o
r
t
s
ch
r
i
tt
“ e
i
n
l
a
d
e
n
.
Q
u
elle
:
G
ä
s
t
e
buch
C
l
ub
k
i
no
“ ers
t
ell
t
v
.
Fr
a
u
M
a
r
go
t
Scho
l
d
t
F
o
r
ta
n
fi
r
m
i
er
t
e
d
a
s
Ki
no
un
t
er
d
e
m
N
a
m
e
n
C
l
ub
k
i
no
und
erle
b
t
un
t
er
d
er
L
e
i
t
ung
v
on
Fr
a
u
M
a
r
go
t
Scho
l
d
t
noch
e
i
n
e
gu
t
e
Z
e
i
t
b
i
s
zu
r
N
a
ch
d
e
n
F
i
l
m
l
i
ch
t
s
p
i
ele
n
w
e
nd
e
n
w
i
r
un
s
nun
un
sere
m
d
r
i
tt
e
n
O
b
jek
t
zu
,
d
e
m
e
h
e
m
a
l
i
g
e
n
B
a
hnho
f
U
n
t
er-
Wi
tt
g
e
n
s
do
r
f.
N
a
chd
e
m
a
m
8
.
A
p
r
i
l 1
8
72
d
i
e
o
ffi
z
i
elle
I
nb
e
t
r
i
e
bn
a
hm
e
d
er
S
t
re
c
ke
K
-
C
(
Ki
er
i
t
s
ch
[
V
o
r
o
r
t
v
on
L
e
i
pz
i
g
]
C
h
e
mn
i
t
z
) er
f
o
l
g
t
e
,
b
i
l
d
e
t
e s
i
ch
i
m
J
a
h
r
1
88
1 e
i
n
K
om
i
t
ee
zu
r Err
i
ch
t
ung
e
i
n
er E
i
se
nb
a
hn
i
m
C
h
e
mn
i
t
z
ta
l v
on
C
h
e
mn
i
t
z
n
a
ch
W
e
ch
sel
bu
r
g
zu
r
V
er
b
esser
ung
und
H
err
i
ch
t
ung
g
ee
i
gn
e
t
er Tr
a
n
s
po
r
t
w
e
g
e
,
um
d
i
e
i
n
d
e
n
i
m
C
h
e
mn
i
t
z
ta
l
g
ele
g
e
n
e
n
F
a
b
r
i
ke
n
(
M
oh
s
do
r
f,
Schw
e
i
t
z
er
ta
l
,
M
a
rkers
do
r
f,
K
ö
t
h
e
n
s
do
r
f,
Wi
tt
g
e
n
s
do
r
f
) er
z
e
ug
t
e
n
W
a
re
n
i
n
d
i
e
g
r
öß
ere
n
S
d
t
e
zu
b
r
i
ng
e
n
.
N
a
ch
d
er
A
b
le
hnung
e
i
n
er
i
m
J
a
h
r 1
8
92/93
i
n
d
i
e 2
.
S
nd
ek
a
mm
er
e
i
ng
e
b
r
a
ch
t
e
n
P
e
t
i
t
i
on
wu
r
d
e
d
i
ese
doch
noch
i
m
J
a
h
r 1
8
9
5
/96
g
e
n
e
hm
i
g
t
.
B
a
ub
e
g
i
nn
d
er
S
t
re
c
ke
W
b
-
C
(
W
e
ch
sel
bu
r
g
C
h
e
mn
i
t
z
)
w
a
r
d
a
nn
i
m
M
ä
r
z
19
00
.
Mi
t
e
i
n
e
m
G
es
a
m
t
k
o
s
t
e
n
a
u
f
w
a
nd
v
on
2
.
69
5
.
500
G
o
l
dm
a
rk
f
ü
r
d
e
n
B
a
u
d
er
S
t
re
c
ke k
onn
t
e
d
i
e Er
ö
ff
nung
s
f
a
h
r
t
s
ch
l
i
e
ß
l
i
ch
a
m
3
0
.
J
un
i
19
0
2 s
tatt
fi
nd
e
n
.
D
a
s
n
a
ch
s
t
e
h
e
nd
e F
o
t
o
z
e
i
g
t
d
a
s E
mp
f
a
ng
s
g
e
b
ä
ud
e
d
es
B
a
hnho
f
s
U
n
t
er-
Wi
tt
g
e
n
s
do
r
f
c
a
.
19
05
Q
u
elle
:
S
a
mm
l
ung
H
e
i
m
at
s
t
ub
e
f
uh
re
n
d
i
e
C
h
e
mn
i
t
z
er
o
f
t
n
a
ch
M
a
rkers
do
r
f
zu
r E
i
n
ke
h
r
i
n
d
i
e
do
r
t
i
g
e
n
A
u
s
f
l
ug
sl
o
k
a
le
und
g
er
n
wu
r
d
e
n
d
i
e B
a
hnhö
f
e
und
H
a
l
t
e
pun
k
t
e
zum
S
ta
r
t
f
ü
r s
chön
e
W
a
nd
er
ung
e
n
du
r
ch
d
a
s
C
h
e
mn
i
t
z
ta
l
g
e
nu
t
z
t
.
A
ller
d
i
ng
s
mu
ss
t
e
a
uch
d
i
ese E
i
se
nb
a
hn
s
t
re
c
ke
d
er E
n
t
w
i
c
kl
ung
i
h
re
n
Tr
i
bu
t
zo
lle
n
.
Di
e
V
erl
a
g
er
ung
d
es
I
nd
i
v
i
du
a
lverke
h
rs
a
u
f
d
i
e
S
t
r
a
ß
e
f
üh
r
t
e
a
m
23
.
05
.
199
8
zu
r E
i
n
s
t
ell
ung
d
es
P
ers
on
e
n
verke
h
rs
und
d
er
G
ü
t
erverke
h
r (
i
n
d
er le
t
z
t
e
n
Be
t
r
i
e
b
s
z
e
i
t
f
uh
re
n
f
a
s
t
nu
r
noch
S
a
ndzüg
e“
a
u
s
d
er R
och
l
i
t
z
er
P
f
le
g
e)
wu
r
d
e
a
m
05
.
J
a
nu
a
r 2
000
e
i
ng
es
t
ell
t
.
A
m
31
.
12
.
2
00
2 er
f
o
l
g
t
e
d
i
e
o
ffi
z
i
elle
S
t
re
c
ke
n
s
t
i
llle
gung
du
r
ch
d
i
e
D
B Ne
t
z
n
a
ch
G
e
n
e
hm
i
gung
du
r
ch
d
a
s E
i
se
nb
a
hnbund
es
a
m
t
(EB
A
)
.
D
a
m
i
t
g
i
ng
n
a
ch
1
00
J
a
h
re
n
und
6
M
on
at
e
n
d
i
e
Ä
r
a
d
er
C
h
e
mn
i
t
z
ta
l
b
a
hn
zu
E
nd
e
.
Z
u
er
w
ä
hn
e
n
i
s
t
noch
,
d
a
ss s
i
ch
a
u
f
d
e
m
G
el
ä
nd
e
d
es e
h
e
m
.
B
f.
M
a
rkers
do
r
f
d
er
V
ere
i
n
E
i
se
nb
a
hn
f
re
und
e
C
h
e
mn
i
t
z
ta
l e
.
V
.
“ e
ta
b
l
i
er
t
h
at
und
i
n
b
e
m
erke
n
s
w
er
t
er
W
e
i
se e
i
n
e
n
„E
i
se
nb
a
hnb
e
t
r
i
e
b
o
r
g
a
n
i
s
i
er
t
.
D
er
i
n
se
i
n
er
G
r
und
s
ub
s
ta
nz
m
i
t
E
mp
f
a
ng
s
g
e
b
ä
ud
e
,
Wi
r
t
s
ch
a
f
t
s
g
e
b
ä
ud
e
,
W
a
ssers
tat
i
on
s
g
e
b
ä
ud
e
,
G
ü
t
erver
w
a
l
t
ung
,
G
e
t
re
i
d
es
p
e
i
ch
er
und
L
o
k
omo
t
i
vs
chupp
e
n
,
s
i
e
b
e
n
G
le
i
se
n
und
1
5
W
e
i
ch
e
n
se
h
r
gu
t
er
h
a
l
t
e
n
e
M
u
se
um
s
b
a
hnho
f
w
i
r
d
l
i
e
b
ev
o
ll
g
e
p
f
le
g
t
und
b
i
e
t
e
t
e
i
n
e
n
gu
t
e
n
E
i
nb
l
i
c
k
i
n
d
i
e
G
es
ch
i
ch
t
e
d
er E
i
se
nb
a
hn
.
D
a
r
üb
er
h
i
n
a
u
s er
mög
l
i
ch
t
er e
i
n
e
n
um
f
a
ng
re
i
ch
e
n
V
erke
h
r
a
u
f
d
e
n
B
a
hnho
f
s
g
le
i
se
n
s
ow
i
e e
i
n
e
n
F
a
h
r
b
e
t
r
i
e
b
m
i
t
e
i
n
er B
a
hnm
e
i
s
t
er
d
r
a
i
s
i
n
e (
m
i
t
M
u
skelkr
a
f
t
)
und
d
es
g
le
i
ch
e
n
m
i
t
d
e
m
S
KL
V
T2
404
und
e
i
n
e
m
o
ff
e
n
e
n
P
ers
on
e
nw
a
g
e
n
a
u
f
d
er
r
om
a
n
t
i
s
ch
e
n
M
u
se
um
s
b
a
hn
s
t
re
c
ke v
on
M
a
rkers
do
r
f
-T
a
u
r
a
n
a
ch
Schw
e
i
z
er
t
h
a
l-
Di
e
t
h
e
n
s
do
r
f.
Q
u
elle
:
E
i
se
nb
a
hn
f
re
und
e
C
h
e
mn
i
t
z
ta
l e
.
V

↑ Nach oben